Tin tức

Họp sơ kết quý I/2012 Hội đồng Tư vấn KBT loài và sinh cảnh Mù Cang Chải, Yên Bái

Ngày 11/04/2012, tại trụ sở Hạt kiểm lâm huyện Mù Cang Chải, Yên Bái đã diễn ra cuộc họp sơ kết hoạt động quý I/2012 của Hội đồng tư vấn (HĐTV) Khu Bảo tồn Loài và Sinh cảnh Mù Cang Chải (KBT). Tham dự cuộc họp ngoài các thành viên của HĐTV còn có ông Vũ Ngọc Tạo, Chi cục phó Chi cục Kiểm lâm tỉnh Yên Bái, và đại diện của hai tổ chức hỗ trợ là FFI và PanNature.

Bắt đầu từ tiền thân là Hội đồng bảo vệ rừng, HĐTV được thành lập từ cuối năm 2011 theo quyết định 1785/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Mù Cang Chải với mục đích kiện toàn tổ chức nhằm hoạt động tốt hơn. Trong quý I/2012, Hội đồng đã ra quyết định số 01/QĐ-HĐTV phân công nhiệm vụ cụ thể cho 14 thành viên. Trong đó Chủ tịch Hội đồng – ông Vàng A Lử, đồng thời cũng là Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện và Phó ban quản lý Khu bảo tồn – với trách nhiệm xây dựng kế hoạch hoạt động và tài chính định kỳ cho HĐTV sẽ nhận được sự hỗ trợ của các thành viên chuyên trách về hoạt động nông lâm nghiệp, sử dụng đất và tài nguyên, công an, tư pháp, và chính quyền các xã vùng giáp ranh khu bảo tồn.

5 xã ở giáp ranh của KBT có đại diện tham gia bao gồm các chủ tịch hoặc phó chủ tịch xã (mỗi xã một người). Trách nhiệm của các đại diện xã là chỉ đạo, vận động nhân dân quản lý và sử dụng tài nguyên rừng theo đúng quy định hiện hành của nhà nước. Ngoài ra, Bí thư huyện đoàn và Chủ tịch Hội nông dân huyện Mù Cang Chải cũng tham gia HĐTV với vai trò động viên, thuyết phục người dân hưởng ứng công tác bảo vệ rừng thông qua hai kênh hoạt động xã hội đặc thù là Đoàn thanh niên và Hội nông dân.

Cuộc họp đã diễn ra chỉ trong một buổi sáng, các thành viên và khách mời đã lắng nghe và thảo luận ba báo cáo, trong đó có một báo cáo hoạt động chung của HĐTV do Chủ tịch Hội đồng trình bày và hai báo cáo chuyên môn do hai cán bộ kiểm lâm địa bàn trình bày. Các vấn đề nóng như nhận thức của người dân; tình hình mua bán và sử dụng bẫy, kíp nổ, cưa; công tác tuần tra bảo vệ rừng; và triển khai các tiểu dự án từ các gói tài trợ nhỏ đều được đưa ra bàn thảo sôi nổi.

Hầu hết các thành viên Hội đồng đều chỉ ra khó khăn lớn nhất của công tác quản lý bảo vệ rừng ở KBT là lực lượng tuần tra, tuyên truyền, quản lý đều mỏng. Bản thân các thành viên của HĐTV cũng đang làm kiêm nhiệm nhiều việc. Các cán bộ kiểm lâm địa bàn và đại diện các xã, những người trực tiếp chỉ đạo, tham gia công tác quản lý cấp cộng đồng, đều nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác tuyên truyền, vận động người dân hưởng ứng và tuân thủ pháp luật về bảo vệ rừng trong bảo tồn rừng đặc dụng trong KBT nói riêng cũng như quản lý bảo vệ rừng trên toàn địa bàn. Tuy nhiên, cuộc họp chưa đưa ra được giải pháp gì cụ thể để có thể tăng cường nâng cao nhận thức cho người dân.

Việc triển khai các gói tài trợ nhỏ theo dự án “Sự tham gia của các tổ chức bảo tồn địa phương trong quản lý và bảo vệ rừng đặc dụng” cũng thu hút được nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận trong cuộc họp. Chia sẻ từ ông Thào A Páo, Phó chủ tịch xã Nậm Khắt, và ông Giàng A Câu, Phó chủ tịch xã Lao Chải, cho rằng trên thực tế giữa các thôn được nhận tài trợ và các thôn không được nhận tài trợ có thể nảy sinh sự đua tranh, và các ông mong muốn tới đây sẽ có thêm những khoản tài trợ nhỏ nữa cho các thôn chưa được tài trợ. Đại diện FFI, giám đốc dự án, ông Hoàng Văn Lâm cho biết tổ chức FFI cũng mong muốn được tiếp tục hỗ trợ người dân các xã vùng đệm KBT và FFI đã tìm được một nhà tài trợ có khả năng tài trợ tiếp cho hoạt động tuần tra rừng ở địa bàn này thêm 3 năm nữa. Tuy nhiên, FFI cũng nhấn mạnh rằng HĐTV và các xã cần mở rộng tìm kiếm các nguồn hỗ trợ khác sau những bước đầu thử nghiệm với các gói tài trợ nhỏ trong dự án này.

Để giải quyết các khó khăn dưới cơ sở như vậy, HĐTV được hy vọng sẽ là một sáng kiến thúc đẩy sự tham gia tích cực của các bên liên quan để cùng quản lý bảo vệ rừng hiệu quả, đặc biệt là rừng đặc dụng thuộc KBT. Ông Vàng A Lử, Chủ tịch Hội đồng, cũng hơn một lần nhấn mạnh trong cuộc họp rằng bản thân HĐTV mới chủ yếu làm được về chuyên môn kiểm lâm, công tác phối hợp vẫn chưa làm tốt. Ông Lử cho rằng khái niệm “đồng quản lý” vẫn còn là một vấn đề mới, các thành viên HĐTV cũng chưa hiểu được cặn kẽ, nên cần có thêm những cuộc trao đổi, thảo luận “cho vỡ ra.” Trao đổi trong và bên lề cuộc họp, ông Nguyễn Thành Nho, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện, Phó chủ tịch thường trực HĐTV, nêu ý kiến nên làm rõ quy chế phối hợp trong thực hiện đồng quản lý. Ông Nho cũng cho biết, trước khi có KBT và HĐTV, các cơ quan có trách nhiệm về quản lý bảo vệ rừng cũng đã có những kênh trao đổi, chia sẻ thông tin với nhau, ví dụ như sinh hoạt Đảng bộ của khối chuyên môn nông – lâm – nghiệp. Ông Nho cho rằng, HĐTV đã có một đóng góp mới là giúp liên kết các xã lại với nhau, nhưng vẫn cần cố gắng thúc đẩy hoạt động hiệu quả hơn nữa.

Kết luận tại cuộc họp, ông Vũ Ngọc Tạo, Chi cục phó Chi cục Kiểm lâm tỉnh Yên Bái, chia sẻ rằng hình thức quản lý qua HĐTV là rất mới. Quyết định 07/2012/QĐ-Ttg của Chính phủ gần đây đã đưa vấn đề “đồng quản lý” vào chính sách, nhưng cũng chưa được triển khai trong thực tế. Do vậy, ông cũng hy vọng HĐTV Mù Cang Chải sẽ tiếp tục hoạt động và đúc rút ra những kinh nghiệm thực tiễn quý báu trong công tác đồng quản lý rừng để chia sẻ cho các địa phương khác.

Thông báo: Địa chỉ văn phòng mới

Xin chào quý đồng nghiệp và đối tác,

Trung tâm Con người và Thiên nhiên xin thông báo kể từ ngày 5/12/2011, văn phòng cơ quan chúng tôi chuyển về địa chỉ mới:

Số nhà 6 N8B, Khu đô thị Trung Hòa – Nhân Chính, đường Nguyễn Thị Thập, phường Nhân Chính, Quận Thanh Xuân, Hà Nội

Số điện thoại, fax, email, địa chỉ hòm thư bưu điện không thay đổi:
ĐT: 04 3556-4001
Fax: 04 3556-8941
Email: contact@nature.org.vn
Thư tín: Hòm thư 612, Bưu điện Hà Nội, Hà Nội

Bản đồ chỉ dẫn

View PanNature's New Office, Dec 2011 in a larger map

Đường màu xanh và màu hồng dẫn từ các đường chính (Hoàng Minh Giám và Hoàng Đạo Thúy) vào văn phòng PanNature. Quý vị có thể đi theo đường Lê Văn Lương, rẽ vào ngõ 125 và đi tiếp theo đường màu xanh.

Xin trân trọng thông báo để quý cơ quan, tổ chức và các đối tác được biết, để thuận tiện trong việc liên hệ công tác. Trung tâm Con người và Thiên nhiên rất mong tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, hợp tác lâu dài từ quý vị.

Trung tâm Con người và Thiên nhiên

Tập huấn về REDD+ và quản lý rừng bền vững ở Việt Nam

Trong hai ngày 4-5/11/2011, Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) đã tổ chức hội thảo – tập huấn: Sáng kiến giảm phát thải khí nhà kính từ mất rừng và suy thoái rừng (REDD/REDD+) và quản lý rừng bền vững ở Việt Nam với sự tham gia của 40 đại biểu từ 23 tổ chức đang hoạt động tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

PanNature tổ chức hội thảo này nhằm mục đích giúp những người tham gia tăng cường nhận thức và hiểu biết về các nội dung cơ bản về sáng kiến và cơ chế của REDD/REDD+; vai trò của REDD/REDD+ đối với quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững ở Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu; thảo luận các vấn đề, các mối quan tâm chính sách quan trọng liên quan đến quá trình thể chế và thực thi REDD/REDD+ ở Việt Nam.

Ảnh: PanNature.

Giảng viên của hội thảo là các chuyên gia, cán bộ quản lý đang tham gia nghiên cứu và thực hiện các dự án REDD/REDD+ ở Việt Nam bao gồm: Tiến sĩ Phạm Mạnh Cường (Ban chỉ đạo REDD+ Việt Nam), Tiến sĩ Tô Xuân Phúc (Forest Trends, Hoa Kỳ) và Tiến sĩ Nguyễn Quang Tân (Trung tâm Con người và Rừng – RECOFTC) và một số chuyên gia của PanNature đã diễn giải, phân tích cho các học viên khái niệm, cơ chế, cách tiếp cận, lộ trình cũng như tác dụng của REDD và REDD+. Các thành viên tham dự rất hứng thú và sôi nổi thảo luận về các nội dung của hội thảo.

Việt Nam đã tham gia vào chương trình thí điểm và thể chế hóa việc thực hiện giảm phát thải khí nhà kính từ mất rừng và suy thoái rừng (REDD) theo Chương trình REDD của Liên hợp quốc (UN-REDD) và cũng đang nỗ lực xây dựng và triển khai sáng kiến REDD mở rộng (REDD+), gắn kết mục tiêu giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu với quản lý rừng bền vững, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao trữ lượng carbon của rừng. Trên thực tế, REDD/REDD+ là những sáng kiến mới, chưa có tiền lệ và đang ở giai đoạn phát triển về cả phương pháp triển khai và áp dụng ở cả cấp độ quốc tế, quốc gia và địa phương.

Việc thực hiện REDD/REDD+ ở cấp quốc gia và địa phương cần phải có sự tham của các tổ chức xã hội dân sự, bao gồm giới nghiên cứu, các tổ chức phi chính phủ địa phương và tổ chức cộng đồng. Sự tham gia thực hiện và can thiệp hiệu quả đối với các dự án REDD/REDD+ ở Việt Nam chỉ đạt được khi các tổ chức xã hội dân sự có đủ thông tin, hiểu biết và mối quan tâm về lợi ích, rủi ro, cách tiếp cận và quá trình thực hiện sáng kiến này ở cả cấp độ dự án, địa phương và quốc gia.

Sau hội thảo, PanNature sẽ tiếp tục phối hợp với các học viên và tổ chức tham gia để triển khai các hoạt động nghiên cứu, thông tin, tăng cường năng lực và chính sách liên quan đến thực hiện REDD/REDD+ ở Việt Nam.

Hội thảo này nằm trong khuôn khổ các hoạt động về chính sách môi trường do Quỹ đối tác các hệ sinh thái trọng yếu (CEPF) tài trợ.

Tham khảo: Nội dung chương trình hội thảo tập huấn

Đánh giá tác động môi trường: Thẩm định trên bàn giấy!

Báo cáo đánh giá tác động môi trường được thẩm định chay, thẩm định bằng việc ngồi bàn giấy tại nhà; biết báo cáo sao chép nhưng vẫn thông qua…

Đập thủy điện đặt Mekong vào ngã tư đường?

11 đập thủy điện lớn được dự kiến xây dựng chặn dòng chảy chính tại hạ lưu đang đặt tương lai của sông Mekong nằm ở "ngã tư đường", theo đánh giá của Ban thư ký Ủy hội sông Mekong.

Thông tin được đưa ra tại hội thảo khoa học "Thủy điện dòng chính Mekong: Sinh kế, an ninh lương thực và sự ổn định khu vực" sáng nay (4/10) tại Hà Nội. Sự kiện do Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội cùng Trung tâm Con người và Thiên nhiên tổ chức.

Cảnh báo tác động

Góp mặt tại hội thảo, đại diện Ban thư ký Ủy hội sông Mekong (MRC) đã nhắc tới một nghiên cứu khá quy mô do MRC tiến hành cách đây 3 năm mà đến nay, theo MRC, những kết quả của nó vẫn còn nguyên giá trị.

Một trong những kết quả đánh giá chính, đó là "11 đập thủy điện lớn được dự kiến xây dựng chặn dòng chảy chính tại hạ lưu Mekong đặt tương lai của sông vào "ngã tư đường". Những đập này có nguy cơ sẽ tổn hại không thể phục hồi tới sinh thái sông, đồng thời đặt sinh kế và an ninh lương thực của hàng triệu dân cư sống phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên của dòng sông vào tình trạng đe dọa".

Đề xuất việc ngừng xây dựng đập thủy điện tại Mekong trong 10 năm nữa, MRC chờ đợi sẽ tiến hành các nghiên cứu sâu hơn và mong muốn các nhà chức trách có đầy đủ thông tin về rủi ro do việc xây đập thủy điện gây ra.

Ảnh: Kiên Trung/VietnamNet.

Những cái mất, theo báo cáo phân tích: việc xây dựng các đập thủy điện trên dòng chính thượng nguồn Mekong sẽ không mang lợi cho đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng vì nó làm thay đổi cơ cấu dòng chảy. Thủy điện Xayaburi và 11 đập khác là dạng đập dâng không điều tiết, nghĩa là chỉ dùng để phát điện, ngoài ra không có mục tiêu nào khác.

Xayaburi về mùa khô, với dung tích hoạt động 225 triệu m3, nếu thủy điện không vận hành theo cơ chế đập dâng mà xả và tích để phát điện, lượng dòng chảy xuống hạ du sẽ thay đổi và gây cạn hơn cho hạ lưu trong nhiều thời điểm. Sự thay đổi này cũng sẽ tác động đến nguồn cá, tăng xâm nhập mặn.

Được ít, mất nhiều

Diễn giả hội thảo, TS Đào Trọng Tứ cho hay, quan điểm phát triển thủy điện từ 20 năm trước đến nay có sự khác nhau. Vào những năm 1990, quy mô công trình thủy điện càng to cho thấy sức mạnh quốc gia càng lớn về con người và kỹ thuật, sản xuất ra nguồn năng lượng khổng lồ… Từ đó đến nay nó đã được nhìn nhận và dừng lại để đánh giá tác động của các công trình thủy điện đối với môi trường và sự phát triển bền vững. Theo đó, công trình thủy điện càng lớn, tác động xâm hại đến môi trường sống càng nhiều.

Ủy ban Thế giới về Đập (WCD) được thành lập, đã tiến hành nghiên cứu, phân tích về ba tác động chính từ các công trình thủy điện. Đó là: thay đổi dòng chảy hạ lưu, tác động bồi lắng và chất dinh dưỡng (hạ lưu các đập chắn sẽ ít phù sa và chất dinh dưỡng gây tác động tiêu cực đến các loài thủy sinh, trong đó có cá); tác động liên quan đến những thay đổi năng suất sinh học sơ cấp của hệ sinh thái.

"Rõ ràng, cái được ít hơn so với cái mất khi triển khai thủy điện trên lưu vực các dòng sông" – theo TS Tứ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Thiện, Trưởng nhóm tư vấn quốc gia Đánh giá môi trường chiến lược 12 đập thủy điện dòng chính Mekong cho hay, trong số 12 thủy điện trên dòng chính, chỉ duy nhất dự án Thakho là 'run-of-river' (cho nước chảy qua và không có đập). 11 dự án còn lại đều có đập chắn giữa dòng chính.

"Việc xây dựng 11 đập chắn sẽ nhấn chìm 25.000ha đất rừng và 8.000ha đất canh tác; các hồ chứa sẽ thay đổi cảnh quan các thung lũng sông Mekong, nước ngập sâu quanh năm; 1.370km2 đất ven sông sẽ bị ngập vĩnh viễn; 150.000ha đất canh tác ven sông sẽ bị ảnh hưởng bởi 996km hồ chứa của 11 đập, làm mất kế sinh nhai của 450.000 gia đình" – ông Thiện cảnh báo.

Thiếu tướng PGS.TS Lê Văn Cương (nguyên Viện Chiến lược và Khoa học, Bộ Công an) dẫn trường hợp đập Tam Hiệp trên sông Dương Tử, Trung Quốc như "minh chứng" cho nhận định về mặt trái của các đập thủy điện.

Khởi công xây dựng từ năm 1994, hoàn thành và đưa vào vận hành phát điện từ năm 2008, Tam Hiệp là đập thủy điện lớn nhất châu Á với chi phí 24 tỷ USD. Hồ nước cao 185 m, dài 660 km, chứa 39 tỷ m3 nước, công suất hơn 18.000 MW (hơn 9 lần thủy điện Hoà Bình,Việt Nam).

Song đập Tam Hiệp làm ngập hơn 600km2 đất phì nhiêu, chôn vùi 13 thành phố, 140 huyện, 1350 làng mạc trong biển nước và buộc 1,4 triệu người phải bỏ nhà đến định cư chỗ khác.

Chưa vận hành đủ 3 năm, con đập lớn hàng đầu thế giới đã gây ra hậu quả hết sức to lớn về nhiều mặt: môi trường thiên nhiên bị hủy hoại, nước trong hồ chứa khổng lồ (39 tỷ m3) bị ô nhiễm nghiêm trọng và áp suất quá cao đã gây ra nạn lở đất buộc Chính phủ Trung Quốc phải chi 9 tỷ USD để gia cố chống sạt lở.

Đồng bằng sông Dương Tử đang chịu đựng hạn hán tệ hại nhất trong 50 năm qua, chưa kể những tiềm ẩn động đất khi nhiều cơn địa chấn từng xảy ra.

Theo Kiên Trung/VietnamNet

Có thể mất cả chì lẫn chài

Nếu phát triển thủy điện trên dòng chính của sông Mekong, hầu như mọi quốc gia hạ du đều mất cả chì lẫn chài. Đó là một trong những nhận định được đưa ra tại tọa đàm Đằng sau những con đập thủy điện trên sông Mekong.

Tọa đàm, do Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) tổ chức ngày 2-10 tại TPHCM, ngoài sự tham dự của các diễn giả trong và ngoài nước, còn có các ý kiến đóng góp từ nhiều học giả Mỹ, Úc… thông qua hệ thống videophone.

Theo ông Trịnh Lê Nguyên, đại diện PanNature, việc các quốc gia trong lưu vực chạy đua khai thác, sử dụng nguồn nước sông Mekong cho phát triển thủy điện đã làm dấy lên những quan ngại, phản ứng từ nhiều phía vì hệ lụy môi trường, ảnh hưởng đời sống người dân.

Liệu người dân vùng hạ lưu có còn được hưởng nguồn lợi thủy sản trên sông Mekong. Ảnh: internationalrivers.org

Câu chuyện thủy điện trên dòng chính Mekong dường như mới chỉ là những chi tiết bề nổi của bức tranh phát triển đầy phức tạp của Tiểu vùng Mekong mở rộng, trong đó chứa đựng động cơ và cạnh tranh lợi ích không chỉ của những quốc gia trong lưu vực mà cả các bên liên quan khác, ông nói.

Một tài liệu tại tọa đàm cho thấy, phân tích lợi ích-chi phí trong các kịch bản của kế hoạch phát triển thủy điện lưu vực sông do Ủy ban Sông Mekong Quốc tế (MRC) thực hiện đều dẫn đến kết quả tiêu cực về môi trường và xã hội.

Một báo cáo gần đây do Viện Giải pháp Bền vững thuộc Đại học Portland (Mỹ) phối hợp với Đại học Mae Fah Luang (Thái Lan) thực hiện theo ủy thác của Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) còn đưa ra kết quả âm về lợi ích kinh tế.

Trên cơ sở phương pháp của MRC, nhóm nghiên cứu sử dụng những giả thiết và ước tính khác vào mô hình tính toán nhằm phân tích một cách cặn kẽ và chính xác hơn các kịch bản phát triển.

Với kịch bản phát triển tối đa, kết quả lợi ích kinh tế thay đổi từ tổng giá trị hiện tại thuần (net present value-NPV) là dương 33 tỷ USD xuống âm 274 tỷ USD. Trong tất cả kịch bản, Lào luôn có NPV dương, các quốc gia khác trong lưu vực (Việt Nam, Thái Lan, Campuchia, Myanmar) nhận giá trị âm.

Ngay cả Thái Lan, nước được cho sẽ mua điện từ các dự án thủy điện trên dòng chính Mekong và có cơ hội cải thiện điều kiện lưu thông cho tàu thuyền…, cũng phải đối mặt rủi ro kinh tế về sinh kế của cộng đồng ven sông do tổn thất về nghề cá và thiệt hại về đất nông nghiệp.

Đó là còn chưa kể tác động tiêu cực, ảnh hưởng đến an ninh con người (gồm các thành tố an ninh kinh tế, lương thực, sức khỏe, môi trường, cá nhân, cộng đồng, chính trị), theo lời ông Timothy Hamlin đến từ Trung tâm Stimson (Mỹ).

Ông Hamlin cảnh báo: Mất an ninh con người có thể không gây ra xung đột vũ trang nhưng dẫn đến những kịch bản mà mọi chính phủ đều phải tìm cách ngăn chặn, giải quyết. Quan điểm này được PGS-TS Lê Văn Cương đến từ Viện Chiến lược và Khoa học (Bộ Công an) chia sẻ.

Theo Báo cáo đánh giá môi trường chiến lược thủy điện dòng chính Mekong (ICEM2010), thủy điện dòng chính ít có ý nghĩa quan trọng đối với ngành năng lượng của Thái Lan và Việt Nam. Những dự án này chỉ có tác động nhỏ đến giá điện (thấp hơn 1,5%) và ảnh hưởng hạn chế đến các chiến lược cung cấp năng lượng so với quy mô ngành năng lượng hai nước này.

96% nhu cầu điện dự báo đến năm 2025 là từ Thái Lan và Việt Nam và hai nước này có khả năng cần mua đến gần 90% lượng điện sản xuất ra từ các dự án trên dòng chính. Nếu Thái Lan và Việt Nam quyết định không mua lượng điện sản xuất từ dòng chính, thì các dự án này (tất cả đều được thiết kế để xuất khẩu) sẽ có khả năng không thể triển khai.

Cho đến cuối thế kỷ 20, Mekong vẫn là một trong số ít những con sông lớn chưa bị ngăn đập trên phần lớn dòng chảy. Cuối những năm 1990, Trung Quốc bắt đầu lên kế hoạch xây ít nhất 7 đập thủy điện trên thượng nguồn Mekong và đến nay đã hoàn thành và đưa vào vận hành 4 đập.

Cùng thời gian này, Lào và Campuchia bắt đầu lập kế hoạch xây dựng 12 đập trên dòng chính. Các dòng nhánh của sông Mekong cũng đã và đang được khai thác cho thủy điện. Dự tính đến năm 2015 sẽ có 36 đập ở các dòng nhánh được đưa vào vận hành và tới năm 2030 sẽ còn có thêm 30 đập thủy điện nữa được triển khai trên các dòng nhánh.

(Nguồn: tài liệu "Thủy điện Mekong: ai được, ai mất?" – PanNature)

Theo Tiền Phong

Tọa đàm: Đằng sau những con đập thuỷ điện trên sông Mê Kông

Sự kiện Chính phủ Lào thông báo lên Ủy hội sông Mê Kông kế hoạch xây dựng thủy điện Xayabury – con đập đầu tiên trong chuỗi 12 đập thủy điện dự kiến xây dựng trên dòng chính sông Mê Kông vào tháng 10 năm 2010 đã thu hút sự quan tâm của các nhà lãnh đạo các quốc gia hạ nguồn Mê Kông, đồng thời dấy lên trào lưu phản biện và phản đối mạnh mẽ trong cộng đồng khu vực và quốc tế suốt thời gian qua. Người ta có đầy đủ lý do để lo ngại khi "cánh cửa" Xayabury được mở ra, các dự án thủy điện còn lại sẽ nối tiếp nhau ra đời và đặt dấu chấm hết cho một hệ sinh thái Mê Kông vốn cực kỳ trù phú và đa dạng, là nguồn sống dồi dào của trên 65 triệu người dân sống trong lưu vực.

Mặc dù vậy, thủy điện Xayabury và câu chuyện phát triển thủy điện trên dòng chính của sông mới chỉ là những chi tiết bề nổi của bức tranh phát triển đầy phức tạp của tiểu vùng Mê Kông mở rộng, trong đó chứa đựng những động cơ và cạnh tranh lợi ích không chỉ của những quốc gia trong lưu vực mà cả các bên có liên quan khác. Mối quan hệ phụ thuộc, chi phối hay hợp tác giữa các bên được thể hiện thông qua nhiều sáng kiến đa phương và song phương khác nhau.

Trước sức ép mạnh mẽ nhằm vượt qua suy thoái và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, các quốc gia tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng ngày càng chú trọng đầu tư vào lĩnh vực năng lượng và nhận được sự hậu thuẫn của các thế chế tài chính quốc tế và trong nước. Một cuộc chạy đua về khai thác và tiêu thụ năng lượng đang diễn ra nóng bỏng, nhưng đã dần hé lộ những mặt trái, với hệ quả là những bất ổn về các vấn đề an ninh phi truyền thống như môi trường, lương thực và sinh kế của người dân.

Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) là tổ chức phi lợi nhuận của Việt Nam, trực thuộc Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), hoạt động nhằm bảo vệ môi trường, bảo tồn sự đa dạng và phong phú của thiên nhiên, nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng địa phương thông qua tìm kiếm, quảng bá, thực hiện các giải pháp bền vững và thân thiện với môi trường. Trong thời gian qua, Trung tâm Con người và Thiên nhiên đóng vai trò kết nối thông tin và đã chủ trì, phối hợp tổ chức một số chương trình tọa đàm, đối thoại chính sách liên quan đến vấn đề phát triển thủy điện trên dòng chính sông Mê Kông ở cả phạm vi trong nước và khu vực. Chương trình tọa đàm này được tổ chức với mục tiêu chia sẻ thông tin và cung cấp một góc nhìn mở rộng, tổng thể đối với báo chí và các nhà nghiên cứu khi bàn về vấn đề phát triển thủy điện trên dòng Mê Kông.

Diễn giả:

• TS. Tira Foran, Ban Khoa học về các Hệ sinh thái, Tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghiệp khối thịnh vượng chung Australia
• TS. Carl Middleton, Giảng viên Khoa Khoa học Chính trị, Đại học Chulalongkorn
• TS. Richard P. Cronin, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á, Trung tâm Stimson, Hoa Kỳ
• Ông Timothy Hamlin, Cán bộ nghiên cứu, Chương trình Đông Nam Á, Trung tâm Stimson, Hoa Kỳ
• TS. Nguyễn Thị Hồng Nhung, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tiểu vùng sông Mê Kông, Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới
• TS. Đào Trọng Tứ, Giám đốc Trung tâm Phát triển bền vững Tài nguyên nước và Thích nghi biến đổi khí hậu (CEWAREC)
• Ông Nguyễn Nhân Quảng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ quản lý tổng hợp tài nguyên nước (CIWAREM)
• Ông Daniel King, Giám đốc Chương trình Luật Châu Á, Tổ chức EarthRights International

Chủ Nhật, ngày 02/10/2011, từ 8:00 – 17:00
Khách sạn Riverside Sài Gòn, 18-19-20 Tôn Đức Thắng, Quận 1, Tp. Hồ Chí Minh

Điều hành hội thảo: Ông Trịnh Lê Nguyên/Ông Nguyễn Việt Dũng, Trung tâm Con người và Thiên nhiên

Các bài trình bày trong chương trình

Hệ thống năng lượng Mê Kông và câu chuyện về phát triển thủy điện – TS. Tira Foran (bản tiếng Anh)

Vai trò của các thể chế tài chính quốc tế đối với phát triển năng lượng khu vực GMS – TS. Carl Middleton (bản tiếng Anh)

Thủy điện Mê Kông và vấn đề an ninh con người – Ông Timothy Hamlin

Sáng kiến Hạ lưu sông Mê Kông và vai trò của Hoa Kỳ trong khu vực – TS. Richard P. Cronin

Chiến lược đầu tư phát triển năng lượng (thủy điện) của Trung Quốc tại lưu vực Mê Kông – TS. Nguyễn Thị Hồng Nhung

Hệ thống đập thủy điện của Trung Quốc ở thượng nguồn sông Mê Kông – TS. Đào Trọng Tứ

Công lý môi trường và vấn đề phát triển năng lượng trong vùng Mê Kông – TS. Carl Middleton

Các hiệp định hợp tác song phương và đa phương và tác động lên tài nguyên thiên nhiên ở khu vực tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng – Ông Nguyễn Nhân Quảng

Những khoảng trống trong hiệp định Mê Kông 1995 – Ông Daniel King

Các tài liệu tham khảo khác

Thủy điện Mê Kông: Ai được, ai mất?

Vai trò của Trung Quốc và vấn đề địa chính trị của các đập thủy điện hạ nguồn Mê Kông

Chính sách phát triển Mê Công trên quy mô khu vực: Ảnh hưởng và ứng phó từ phía Việt Nam

Khoa học và công nghệ vì sự phát triển bền vững của Đồng bằng sông Cửu Long

Các tài liệu tham khảo khác đã đăng tải trên website của PanNature tại đây >>

Cơn khát thủy điện: được và mất

Theo thống kê, chỉ riêng Lào Cai đã có 110 dự án thủy điện vừa và nhỏ, Quảng Nam 61 dự án, Kon Tum 68 dự án, Gia Lai 78 dự án, Lâm Đồng 71 dự án…

Tham gia khóa học quay phim do Đại sứ quán Mỹ tổ chức

Từ ngày 22 – 29/7/2011, anh Hoàng Văn Chiên – Cán bộ Phòng Truyền thông thuộc Trung tâm Con người và Thiên nhiên đã tham gia khóa học quay và dựng phim do Đại sứ quán Mỹ tổ chức tại Hà Nội.

Khóa học được tổ chức với mục đích nâng cao trình độ, hướng dẫn cách tiếp cận và truyền tải thông tin bằng hình ảnh một cách nhanh, ngắn và dễ hiểu nhất tới người xem.

Tham gia khóa học gồm 12 học viên, trong đó có 6 học viên thuộc các cơ quan báo chí và 6 học viên thuộc các tổ chức phi chính phủ.

Các học viên tham gia khóa học.

Khóa học đã được tổ chức trong vòng 8 ngày. Trong thời gian đó, giáo viên, chuyên viên dựng, quay phim trong và ngoài nước đã giới thiệu các nội dung như: các loại phim tài liệu, các bước thực hiện một bộ phim tài liệu, lý thuyết camera và kỹ thuật quay phim.

Ngoài ra, trong qua trình dựng phim, các học viên còn được nghe giới thiệu các nguyên tắc để thực hiện bộ phim ngắn trong giai đoạn hậu kỳ. Sau khóa tập huấn , các học viên đã thực hành quay và dựng các phim ngắn hoàn chỉnh để đăng tải trên trên kênh video trực tuyến YouTube.

Hoàng Chiên