Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam quan tâm đến việc đầu tư cho phục hồi rừng như một phần trong chiến lược ESG, trách nhiệm khí hậu và phát triển bền vững. Bên cạnh mong muốn đóng góp cho thiên nhiên và cộng đồng, nhiều doanh nghiệp cũng đặt câu hỏi liệu các hoạt động phục hồi rừng có thể được sử dụng để tính toán hấp thụ carbon, bù đắp một phần phát thải hoặc tiến tới các chương trình tín chỉ carbon hay không.
Đây là một hướng đi tích cực, nhưng cũng cần được tiếp cận một cách thận trọng. Phục hồi rừng không chỉ là trồng cây. Một chương trình có ý nghĩa cần bắt đầu từ lựa chọn địa điểm phù hợp, làm việc với chính quyền và cộng đồng địa phương, thiết kế mô hình phục hồi dựa trên điều kiện sinh thái, lựa chọn loài cây bản địa, chăm sóc và bảo vệ sau trồng, theo dõi tỷ lệ sống, đo đạc sinh trưởng và quản lý rủi ro trong nhiều năm.
Đặc biệt, carbon không thể được tạo ra ngay sau khi cây được trồng. Cây cần thời gian để sống sót, sinh trưởng, tích lũy sinh khối và hấp thụ CO₂. Vì vậy, các tuyên bố như bù đắp phát thải, trung hòa carbon hoặc tạo ra một lượng hấp thụ CO₂ cụ thể cần dựa trên dữ liệu theo dõi, phương pháp tính toán thận trọng và, trong nhiều trường hợp, cần có rà soát độc lập.
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các lựa chọn hợp tác, PanNature xây dựng tài liệu “Phục hồi rừng và bù đắp phát thải: Thông tin cơ bản dành cho doanh nghiệp”. Tài liệu này cung cấp một số thông tin nền tảng về các mức độ hợp tác phổ biến, từ đóng góp phục hồi rừng cho mục tiêu CSR/ESG, hạch toán carbon nội bộ, đến phát triển tín chỉ carbon có chứng nhận theo các tiêu chuẩn quốc tế.
Tài liệu cũng giải thích một số vấn đề thực tế mà doanh nghiệp cần cân nhắc, bao gồm: quy mô diện tích phù hợp, thời gian cam kết cần thiết, sự khác biệt giữa hạch toán carbon nội bộ và tín chỉ carbon có chứng nhận, chi phí theo dõi và giám sát, cũng như khó khăn trong việc tìm kiếm các diện tích đủ lớn và đủ điều kiện để phục hồi rừng.
PanNature không cung cấp dịch vụ tư vấn thương mại, môi giới hoặc phát triển tín chỉ carbon như một sản phẩm kinh doanh. Chúng tôi mong muốn hợp tác với doanh nghiệp trong các chương trình phục hồi rừng có trách nhiệm, đặt mục tiêu bảo tồn thiên nhiên, phục hồi hệ sinh thái, hỗ trợ cộng đồng địa phương và đóng góp thận trọng cho khí hậu. Các nội dung liên quan đến carbon, nếu có, cần được hiểu là một phần của hệ thống theo dõi và báo cáo tác động, không thay thế cho trách nhiệm giảm phát thải của doanh nghiệp.
Với các doanh nghiệp mới bắt đầu, PanNature khuyến nghị nên tiếp cận phục hồi rừng như một cam kết dài hạn cho thiên nhiên và khí hậu, thay vì bắt đầu ngay bằng các tuyên bố mạnh về bù đắp phát thải. Một chương trình tốt nên có diện tích phù hợp, thời gian đủ dài, nguồn lực cho chăm sóc và giám sát sau trồng, sự tham gia của cộng đồng và cơ chế báo cáo minh bạch.
Phục hồi rừng có ý nghĩa không chỉ nằm ở số cây được trồng, mà ở khả năng tạo ra một hệ sinh thái rừng có thể tồn tại lâu dài. Carbon là một giá trị quan trọng, nhưng không nên là giá trị duy nhất của phục hồi rừng. Một khu rừng phục hồi tốt cần đồng thời đóng góp cho khí hậu, đa dạng sinh học, sinh kế cộng đồng, an ninh sinh thái và khả năng chống chịu của cảnh quan.
