Trong Chương trình Tài trợ Bảo tồn cấp cơ sở do Quỹ Bảo tồn Động thực vật hoang dã Việt Nam tài trợ và được quản lý bởi Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature), các công cụ số được ứng dụng tại nhiều dự án để thu thập dữ liệu về hoạt động khai thác, các loài động vật hoang dã và sinh cảnh, phục vụ công tác giám sát đa dạng sinh học.
Ứng dụng COPPA ghi nhận hoạt động khai thác và tương tác với sinh vật biển
Ứng dụng COPPA đang được triển khai trong nghề lưới vây khai thác cá ngừ thông qua dự án “Giảm thiểu tác động đối với các loài nguy cấp, quý, hiếm cần được bảo vệ (ETPs) trong nghề lưới vây khai thác cá ngừ” do Hiệp hội Cá ngừ Việt Nam (VINATUNA) thực hiện. Ứng dụng hỗ trợ ngư dân ghi chép sản lượng, thành phần loài và các trường hợp tương tác với nhóm loài nguy cấp, quý, hiếm và được bảo vệ (ETPs).
Trong giai đoạn 1 (từ ngày 1/12/2025 đến 31/5/2026), dữ liệu từ 16 chuyến biển của các thuyền trưởng sử dụng ứng dụng ghi nhận tổng sản lượng khai thác 240.922 kg trong các mẻ lưới vây. Ứng dụng cũng ghi nhận 2 cá thể rùa xanh (Chelonia mydas) được ngư dân sơ cứu và thả an toàn, kèm thông tin về thời gian, địa điểm và hình ảnh xử lý.
Bẫy ảnh và ghi âm giám sát động vật hoang dã
Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, thành phố Huế, nhóm nghiên cứu của Công ty TNHH Hà Gia Thành phối hợp với Ban quản lý khu bảo tồn sử dụng bẫy ảnh và thiết bị ghi âm thụ động để khảo sát và theo dõi loài trĩ sao (Rheinardia ocellata).
Kết quả bước đầu ghi nhận trĩ sao tại 3 điểm nghiên cứu, trong đó 2 điểm có hình ảnh từ bẫy ảnh và 2 điểm có dữ liệu tiếng kêu. Nhóm nghiên cứu cũng thử nghiệm thiết bị ghi âm tích hợp trên thiết bị bay không người lái (UAV). Hệ thống máy ghi âm tiếp tục được vận hành tại khu vực nghiên cứu để thu thập dữ liệu tiếng kêu theo thời gian trong ngày và theo mùa, phục vụ nghiên cứu và theo dõi loài.
Số hóa dữ liệu tuần tra và giám sát sinh cảnh
Bên cạnh bẫy ảnh và thiết bị ghi âm dùng để ghi nhận sự hiện diện của động vật hoang dã, các công cụ số như SMART Mobile được sử dụng để thu thập thông tin trong quá trình tuần tra thực địa. Tại sáng kiến bảo tồn voọc ở xã Tuyên Phú và Đồng Lê, tỉnh Quảng Trị, cũng như sáng kiến bảo tồn các loài nguy cấp tại rừng phòng hộ Ninh Hòa – Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, SMART Mobile được sử dụng để ghi nhận các mối đe dọa, thông tin về đa dạng sinh học và tác động của con người tại khu vực triển khai dự án.
Tại Đà Nẵng, Viện Sinh thái miền Nam cũng đang ứng dụng SMART Mobile kết hợp với bẫy ảnh để theo dõi động vật hoang dã tại rừng Khe Lim, xã Hà Nha, thông qua dự án bảo tồn các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm. Trong khi đó, sáng kiến bảo tồn chim hoang dã và phục hồi hệ sinh thái đất ngập nước tại bãi bồi sông Hoàng Long, tỉnh Ninh Bình, cũng đang đưa vào sử dụng bẫy ảnh và phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu để hỗ trợ giám sát đa dạng sinh học dài hạn.
Việc duy trì thu thập và cập nhật dữ liệu tạo cơ sở theo dõi những thay đổi tại khu vực triển khai dự án, đồng thời cung cấp thông tin phục vụ đánh giá ứng dụng công nghệ trong hoạt động bảo tồn.
Chương trình Tài trợ Bảo tồn cấp cơ sở được tài trợ bởi Quỹ Bảo tồn động thực vật hoang dã Việt Nam và được quản lý bởi Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature). Chương trình ưu tiên các sáng kiến xuất phát từ thực tiễn, bền vững, có sự tham gia của cộng đồng và khả năng nhân rộng.
